20 oktober 2021

Word ook preventionista!

In UA 5 (26 okt '21) lees je het pleidooi van arts en apotheker Marianna Abadier voor meer preventie en gezondheidsbevordering in de apotheek. Ze bespreekt ook de gevolgen van het groeiend aantal mensen met een chronische (vermijdbare) aandoening. Hier lees je verder hoe obesitas en insuline(resistentie) leiden tot metabole ontregeling.

Obesitas en insuline(resistentie) leiden tot metabole ontregeling

Insuline is een hormoon dat door de pancreas wordt geproduceerd en aan het bloed wordt afgegeven. Het zorgt er onder andere voor dat de bloedglucose in balans blijft. Onder invloed van insuline wordt glucose uit het bloed opgenomen en vervoerd naar onder andere de spieren en de lever. De rest zal worden opgeslagen in de glycogeenvorm. Hierdoor blijft de glucosewaarde in het bloed stabiel.

Wanneer er sprake is van een overload aan koolhydraten leidt dat tot toename van insulineafgifte. Het lichaam wil immers dat het glucose uit de bloedbaan gaat. Indien dit proces voortduurt en er continu sprake is van een verhoogd glucose-aanbod, zal het lichaam meer insuline aanmaken. Uiteindelijk raakt het lichaam ongevoelig voor dit hormoon en is er sprake van insulineresistentie.

De opdracht van insuline om glucose te vervoeren naar de organen, wordt niet adequaat opgevolgd. Het lichaam zal desondanks opnieuw proberen om de te hoge bloedglucose te verlagen door als compensatie meer insuline te maken. Gezien de insulineongevoeligheid zal de bloedglucoseconcentratie verhoogd blijven: er is dan sprake van zowel hyperglykemie als hyperinsulinemie.

Hyperinsulinemie leidt daarnaast ook tot het vasthouden van natrium in de nieren wat vervolgens hypertensie in de hand werkt. Ook wordt onder invloed van insuline de productie van vet uit glucose door de lever gestimuleerd met een ongunstig lipideprofiel tot gevolg. Een te grote hoeveelheid aan insuline leidt bovendien tot toename van buikvet (centrale obesitas).

Het toegenomen vetweefsel zorgt op zijn beurt voor veranderingen (door o.a. de productie van adipokines) die kunnen leiden tot insulineresistentie. Voorts ontstaan er in de vetweefsels chronisch sluimerende ontstekingen (laaggradige ontsteking/inflammatie) wat door de hyperglykemie wordt versterkt. Dit leidt tot vaatwand-/weefselbeschadiging.

Metabole ontregeling

Veel factoren kunnen dus bijdragen aan het ontstaan van de metabole ontregeling. Je ziet het nog eens schematisch weergegeven in figuur x.
Door een combinatie van risicofactoren kunnen processen in het lichaam anders verlopen.

De huidige (farmaceutische) zorg is voornamelijk gericht op het voorkomen dat men van stap 2, naar 3 en vervolgens 4 gaat.
Als je er over nadenkt is medicatiegebruik eigenlijk best passief: er wordt iets geconstateerd en hiervoor krijgt iemand een dagelijks geneesmiddel voorgeschreven. Het impliceert vaak dat men er niet zelf iets aan kan of hoeft te doen. Preventie is ook voorkomen dat de stappen 1 en 2 überhaupt ontstaan. Logischerwijs dient een behandeling dus ook te bestaan uit het aanpakken van de factoren die leiden tot insulineongevoeligheid en obesitas. Ik pleit er daarom voor dat er in de apotheek meer dan alleen medicatiebegeleiding gegeven wordt.

Wellicht denk jij hier hetzelfde over, werk je net zoals ik al aan projecten om de gezondheid van patiënten te verbeteren of ben je nu getriggerd dit te gaan doen. Besef dat wij echt meer kunnen doen om de patiënt echt te helpen. Hoe mooi kan het zijn dat JIJ voorkomt dat iemand metabool syndroom ontwikkelt en vroegtijdig komt te overlijden? Word ook preventionista!

tekst: Marianna Abadier

figuur X

UA is uitsluitend voor apotheekmedewerkers en is niet bedoeld voor consumenten