16 juni 2016

Prikkelbare darmen

Buikpijn, darmkrampen, dunne ontlasting of juist verstopping, een opgeblazen gevoel… dat zijn de typische symptomen van een prikkelbare darm of ‘het prikkelbaredarmsyndroom’ (PDS). Maar dit label mag niet zomaar worden opgeplakt, want eerst moeten alle mogelijke oorzaken zijn uitgesloten.

PDS is een verzameling van klachten, bij iedereen weer anders en ook bij één persoon kunnen de klachten van dag tot dag verschillen. Er zijn diverse namen aan gegeven. Denk maar aan spastisch colon, PDS (prikkelbare darmsyndroom), IBS (irritable bowel syndrome). ‘Prikkelbare darm’ dekt de lading goed, want de darmwand is overgevoelig en dus inderdaad ‘prikkelbaar’. De naam spastisch colon duidt meer op de darmkrampen waar een patiënt last van kan hebben. Maar de ene persoon heeft meer last van krampen, terwijl de ander pijnscheuten ervaart. De ene heeft last van dunne ontlasting, de andere van verstopping. Bij de ene kan het helpen om gestrekt te liggen, bij de ander juist om zich op te krullen. Kortom, een aandoening met vele gezichten.

Pijn


Iemand met PDS heeft veel last van de darmen, zonder dat er een duidelijke oorzaak is. De klachten zijn vooral stekende, zeurende of krampende buikpijn of buikkrampen, vaak rond de navel, uitstralend naar de rug of de zij. Ook winderigheid en problemen met de ontlasting komen voor. Dat kan diarree zijn, of juist verstopping en ook vaak plotselinge onhoudbare aandrang. Mensen met PDS kunnen ook plotseling een diarreeaanval krijgen en dan moeten ze ook meteen bij een wc zijn. Er zijn patiënten die de deur niet meer uit durven uit angst dat ze zo’n diarreeaanval krijgen. Ook andere maagdarmklachten, zoals een opgeblazen gevoel, maagpijn, reflux en zuurbranden kunnen bij het klachtenpatroon horen. Maar zoals gezegd: dat verschilt van persoon tot persoon. Zo beschreven zou je kunnen denken: ‘dat heeft iedereen wel eens’. Maar het verschil is dat de klachten bij mensen met PDS chronisch aanwezig zijn en ook zeer hevig kunnen zijn. Soms is de pijn zo heftig dat het lijkt dat de patiënt een niersteen- of een galsteenaanval heeft. De pijn wordt meestal minder na toiletbezoek, oftewel: na het produceren van ontlasting.
PDS is vooral een aandoening die voorkomt bij jongvolwassenen, en bij vrouwen tweemaal zo vaak als bij mannen.

Uitlokking


De diagnose PDS wordt gesteld als er geen andere oorzaak voor de aandoening is aan te wijzen. Dat betekent dus dat de oorzaak onbekend is. Uitlokkende factoren bij mensen met PDS zijn wel bekend: onder andere emoties en spanningen (stress) en ‘verkeerde’ voeding. Wat ‘verkeerd’ is, kan per patiënt verschillen: bij de ene is dat vezelarme voeding, terwijl de andere juist last krijgt na het eten van veel vezels.

Behandeling


Omdat de klachten nogal wisselend zijn, is er niet één medicijn aan te wijzen dat het best helpt. Sommige patiënten krijgen van hun arts spasmolytica voorgeschreven, andere bulkvormers om de ontlasting steviger te maken, of juist laxeermiddelen, pijnstillers, kalmerende middelen en soms kan een antidepressivum in lage dosering helpen. In de zelfzorg kunnen onder andere vezels of pepermuntolie in maagsapresistente capsules (geregistreerd als geneesmiddel Tempocol) worden aangeraden. Het helpt patiënten ook om rekening te houden met wat ze eten of drinken, al verschilt het per patiënt wat ze het best kunnen laten staan: koffie, koolzuur, alcohol, melk, vet, vezels, ui… Want niet elke prikkelbare darm wordt geprikkeld door dezelfde ‘prikkel’.