19 juni 2015

Pigmentvlekken

Pigmentvlekken laten je ouder lijken dan je bent. Gezien het ruime aanbod aan ‘skin-lightening’-producten zou je haast geloven dat die vervelende vlekken eenvoudig weg te smeren zijn. Maar zo makkelijk gaat dat niet. Wat is er te doen aan pigmentvlekken?

Het beste advies is eigenlijk: goede zonbescherming. Want UV-straling verergert pigmentvlekken. Er bestaan verschillende topicale middelen die pigmentvlekken minder zichtbaar maken. Sommige zijn alleen op recept verkrijgbaar, maar ook in de handverkoop zijn er mogelijkheden. Omdat de werkzame stoffen de huid soms irriteren en uitdrogen, is het goed om er een hydraterende crème bij te adviseren. Echt blekende stoffen zijn niet aan te raden. Beter is het om het enzym tyrosinase te remmen, dat nodig is voor de pigmentvorming. Bij toepassing van dergelijke stoffen wordt er minder pigment gevormd. De bestaande pigmentvlekken groeien langzaam uit, terwijl er een minder gepigmenteerde huid voor in de plaats komt. 

Op recept

  • Azelaïnezuur. Azelaïnezuur remt de aanmaak van pigment en het verweekt de hoornlaag, het buitenste laagje van de huid. 
  • Hydrochinon. Een middel dat lang in gebruik was, is hydrochinon. Dit is sterker dan azelaïnezuur. Het belangrijkste nadeel van hydrochinon is dat het mogelijk kankerverwekkend is. Mede daarom wordt het in de NHG-Standaard tegenwoordig afgeraden.
  • Tretinoïne. Ook van tretinoïne (vitamine A-zuur) is bekend dat het een positief effect kan hebben bij pigmentvlekken. Het werkt niet door pigmentvorming te remmen, maar door de celdeling te stimuleren. Daarom wordt het ook voorgeschreven bij ernstige acne. Om irritatie te voorkomen, is het belangrijk om de dosering langzaam op te bouwen en om te starten met een zeer lage concentratie (0,02%). 

De receptgeneesmiddelen tegen overpigmentatie kunnen huisirritatie veroorzaken.

Vrij verkrijgbaar


Ook in de handverkoop zijn middelen tegen pigmentvlekken verkrijgbaar. Ze zijn over het algemeen minder sterkt werkzaam maar irriteren de huid ook minder. Deze stoffen kunnen als werkzaam ingrediënt verwerkt zijn in crèmes die worden aangeraden bij pigmentvlekken.

  • Ascorbinezuur-derivaten. Zuiver ascorbinezuur (vitamine C) oxideert zo snel dat de werkzaamheid snel voorbij is. Daarom wordt meestal gekozen voor afgeleide stoffen (bijvoorbeeld ascorbylpalmitaat of magnesium-ascorbylfosfaat). Deze zijn minder irriterend maar trekken ook minder makkelijk in de huid. Er zijn dus hogere concentraties van nodig.
  • Niacinamide. Dit kan in een concentratie van tussen 2 en 5% effect hebben bij oppervlakkige pigmentatie. Niacinamide herstelt ook de huidbarrière en heeft een ontstekingsremmend effect.
  • Arbutine. De stof arbutine is verwant aan hydrochinon, maar vrij verkrijgbaar. Arbutine heeft minder bijwerkingen, maar is ook een stuk minder werkzaam. Wil het wat doen tegen pigmentvlekken, dan moet de concentratie rond de 3 tot 5% zijn.
  • Kojiczuur. Dit bijproduct van de Japanse rijstwijn sake wordt beschouwd als een vrij zwakke remmer van pigmentvorming. De effectiviteit en de veiligheid zijn niet goed bewezen en bovendien is het erg instabiel.
  • Butylresorcinol. Een vrij verkrijgbare, sterke remmer van tyrosinase. De werkzaamheid hiervan is klinisch bewezen: na vier weken gebruik beginnen de donkere vlekken uit te groeien. Butylresorcinol wordt relatief goed verdragen.