4 december 2015

Ontlasting - wat heeft dat te vertellen?

“Je poep wil je iets vertellen.” Posters, brochures, tv- en radiospotjes lieten ons de afgelopen maanden weten dat we vaker achterom moeten kijken na de toiletgang. Dat adviseert de Maag Darm Lever Stichting (MLDS). Want je ontlasting zegt iets over je gezondheid. Wat dan?

De MLDS kwam vorig jaar met de poepwijzer, waarmee mensen hun ontlasting kunnen beoordelen op kleur, vorm en consistentie. Medische termen en verhullend woordgebruik worden vermeden. En dus gaat het over ‘poep’, ‘drollen’ en ‘keutels’. De aspecten waar je vooral op moet letten, zijn de kleur en de consistentie.

Bruin is normaal


Normaal gesproken is poep bruin van kleur. Dat komt door bilirubine, het afbraakproduct van hemoglobine, dat met de gal in de darmen wordt afgegeven. Soms heeft poep een andere kleur en is de oorzaak onschuldig: groen na het eten van spinazie, rood na het eten van bietjes. Maar blijvende verandering in de kleur van ontlasting kan wijzen op een aandoening. Heel licht gekleurde ontlasting kan wijzen op een verstopping van de galwegen. Galvloeistof (met het bruine bilirubine) kan dan niet in de dunne darm terechtkomen. Mogelijke oorzaken zijn een vernauwing van de galwegen of galstenen.

Een rode kleur wijst op bloed uit het laatste deel van de darm. Mogelijk door aambeien, of door darmkanker. Een zwarte kleur duidt op bloed uit het bovenste deel van het maag-darmkanaal: de slokdarm, de maag of de dunne darm. Bloed uit een maagzweer, een zweer in de slokdarm of de dunne darm of afkomstig van kanker in die organen. Zwart gekleurde ontlasting komt ook voor bij mensen die ijzertabletten gebruiken en is dan onschuldig.

Vorm en consistentie


Gezonde ontlasting is in de meeste gevallen ‘een aaneengesloten gladde worst’. Naarmate ontlasting langer in de darm verblijft, wordt er meer water aan onttrokken. Dan wordt de ontlasting droog en hard (‘losse harde keutels’). Omgekeerd wijst waterige dunne ontlasting op een snelle passage, waaraan weinig water is onttrokken.

De poepwijzer geeft vier vormen van ontlasting aan:

  • een zachte drol;
  • droge harde keutels;
  • een drol met stukjes;
  • een slijmerige drol.


Normaal gesproken is poep stevig en soepel, aldus de poepwijzer. Sommige mensen hebben zachtere poep. Dit kan allemaal normaal zijn. Heel dunne ontlasting is niet normaal; dat is diarree. Dit kan verschillende oorzaken hebben, van onschuldig tot ernstig. Bijvoorbeeld een verkeerd voedingspatroon, buikgriep of een voedselinfectie. Vaak en langdurig dunne poep kan duiden op een chronische aandoening, zoals een prikkelbare darm, een darmontsteking zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa of coeliakie (glutenintolerantie). Dit kan dus een reden zijn om de huisarts te bezoeken.

Droge poep of kleine droge harde keutels kunnen ontstaan als poep te lang in de darm heeft gezeten. Dat komt bijvoorbeeld voor als iemand weinig vezels eet, te weinig drinkt of te weinig beweegt. Als iemand minder dan drie keer per week ontlasting produceert, is dat een mogelijke aanwijzing voor verstopping. Komt dat regelmatig voor, dan is dat een reden om de huisarts te bezoeken. Deze kan inschatten of verder onderzoek nodig is.
Een ander aspect dat de poepwijzer noemt, is stukjes in de ontlasting. Dat is meestal onschuldig; meestal zijn het onverteerbare delen in de voeding zoals pitjes, zaadjes of schilletjes.

Slijm bij de ontlasting kan normaal zijn, maar als er meer slijm aanwezig is dan normaal, is dat een teken dat de darm geïrriteerd is. Dit kan verschillende oorzaken hebben. Het kan voorkomen bij een prikkelbare darm, maar ook bij een darmontsteking, zoals bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Soms wijst slijm bij je poep op poliepen of darmkanker. Als er regelmatig slijm bij de ontlasting zit, kan het verstandig zijn om naar de huisarts te gaan. Deze kan inschatten of verder onderzoek nodig is.

Zie ook: www.mlds.nl/poepwijzer