4 december 2015

Mondgezondheid bij diabetes

In de apotheek staan we niet vaak stil bij mondgezondheid. Dat lijkt meer iets voor de tandarts. Toch verdienen mondproblemen ook in de apotheek aandacht, vooral bij patiënten die wat dat aangaat een risico lopen. Mensen met diabetes bijvoorbeeld.

Bij diabetespatiënten bij wie de glucosespiegel vaak of langdurig te hoog is, raken de bloedvaten en zenuwen aangetast. Ook in de mond kan dat grote gevolgen hebben. Het gaat daarbij vooral om tandbederf en om tandvleesontstekingen, ook wel gingivitis of parodontitis genoemd. Bij parodontitis brokkelt ook het kaakbot af, waardoor tanden of kiezen kunnen uitvallen.

“De mond is een plek waar infecties eerder optreden, want bacteriën kunnen er makkelijker binnendringen dan via de huid”, vertelt Wijnand Teeuw. Hij is deskundig in de parodontologie (de leer van het weefsel rond de tanden en kiezen) en werkt bij het ACTA, het Academisch Centrum Tandheelkunde in Amsterdam. Bij slecht ingestelde diabetespatiënten is de bescherming tegen ontstekingen verminderd. Ze hebben dan ook duidelijk een hoger risico op parodontitis. In het algemeen komt ernstige parodontitis voor bij 10 tot 15% van de bevolking; bij mensen met diabetes gaat het om 25 tot 30%. Dat komt door een slechtere afweer. “Dat geeft niet alleen problemen in de mond, maar elke infectie of ontsteking veroorzaakt ook ontregeling van de diabetes. Daarom is het zo belangrijk om parodontitis te behandelen. Dat kan tegelijk de instelling van de diabetes verbeteren.”

Droog


Een ander probleem waar mensen met diabetes mee te kampen hebben, is een droge mond. “Een droge mond is heel vervelend”, stelt Teeuw. “Ten eerste kunnen er scheurtjes in het mondslijmvlies ontstaan, waardoor bacteriën en schimmels het mondslijmvlies kunnen infecteren. Maar een droge mond kan ook tot een slechte nachtrust leiden. Je wordt ervan wakker en dan sta je op om iets te drinken. Het ergste is dat drinken vaak niet helpt. Of liever gezegd, het helpt maar eventjes. Het water zit te kort in je mond, want dan slik je het alweer door.”
Een droge mond kan verschillende oorzaken hebben. Een belangrijke oorzaak is een slechte instelling van de diabetes, waardoor mensen veel plassen. Het kan ook liggen aan beschadiging van de zenuwen die de speekselklieren aansturen, waardoor die  hun werk niet goed doen. Of aan beschadiging van de gevoelszenuwen, waardoor iemand vooral een droge mond ervaart, terwijl dat niet zo hoeft te zijn. Ook medicatie kan een rol spelen, met name de anticholinergica.

Ernaar vragen


Teeuw benadrukt dat het belangrijk is om in de apotheek naar mondproblemen te vragen, want patiënten komen er meestal zelf niet mee. “Ze denken dat dat iets is voor de tandarts, niet voor de apotheek of de diabetesverpleegkundige. Terwijl je er in de apotheek best iets aan kunt doen.” Je kunt bijvoorbeeld sprays en gels adviseren die de mond goed bevochtigen. Door hun slijmerige consistentie blijven ze lang in de mond hangen. Daardoor kunnen deze producten voorkomen dat er scheurtjes in het mondslijmvlies ontstaan en voorkomen ze een slechte nachtrust. Verder kun je in de apotheek natuurlijk kijken of de patiënt medicatie krijgt die een droge mond kan veroorzaken, bijvoorbeeld een anticholinergicum. Mogelijk kan de medicatie in overleg met de voorschrijvend arts worden vervangen.

Je kunt de patiënt ook adviseren het probleem van de droge mond bij de tandarts te bespreken. De tandarts kan testen of er werkelijk sprake is van te weinig speekselafscheiding of dat het gaat om een gevoelskwestie.