13 juni 2014

Huidkanker... wees alert!

Huidkanker is de meest voorkomende kankersoort in Nederland. Cijfers wijzen uit dat één op de vijf mensen ermee geconfronteerd wordt. Soe Janssens, dermatoloog van het Antoni van Leeuwenhoek, vertelt over de risico’s, de meest voorkomende vormen en de behandeling van huidkanker.

Blootstelling aan ultraviolette straling is volgens Soe Janssens de grootste veroorzaker van huidkanker. 

“De straling kan schade veroorzaken aan het DNA van de huidcellen. Schade in de huid wordt voortdurend opgeruimd. Maar als dat opruimproces tekortschiet, dan ontsporen de cellen en spreken we van huidkanker.”

Risico’s

"Kijken we naar huidtypen, dan zien we dat mensen met een lichtere huid meer risico hebben op huidkanker dan mensen met een donkere huid. En, hoe ouder mensen worden, des te meer kans er is op huidkanker. Verder behoren mensen met een buitenberoep of mensen die een buitensport beoefenen tot de risicogroep. Ook als mensen op jongere leeftijd zijn bestraald voor een huidaandoening of kanker, dan lopen zij een verhoogd risico op huidkanker op en rond de bestraalde plek. Bij gebruik van immuunsuppressieve medicatie (bijv.na een orgaantransplantatie) is het risico op huidkanker eveneens groter. Dan is goede bescherming tegen de zon - met zonnebrandcrème en bedekkende kleding - heel belangrijk."

Basaalcelcarcinoom


Het basaalcelcarcinoom is de meest voorkomende vorm van huidkanker (70%). Deze vorm komt vooral voor bij mensen boven 45 jaar. Het zijn glanzende rode vlakke plekjes of niet-genezende glazige bolle plekjes. Het basaalcelcarcinoom groeit langzaam en zaait zelden uit. Toch is het belangrijk een basaalcelcarcinoom te behandelen, want anders kan het in de diepte doorgroeien en de weefsels onder de huid aantasten.

De behandeling komt meestal neer op het wegsnijden van het carcinoom. Zit het carcinoom op een moeilijk te opereren plaats, zoals op de neus, het oor of rond de ogen, dan wordt soms radiotherapie toegepast en bij oppervlakkig groeiende vormen kan soms fotodynamische therapie worden gebruikt. Dit is een therapie die bestaat uit een combinatie van fotosensitizer-crème en zichtbaar licht.

Plaveiselcelcarcinoom: kan uitzaaien


Bij ongeveer 20% van de mensen met huidkanker is er sprake van een plaveiselcelcarcinoom. Deze vorm van huidkanker komt vooral voor bij mensen boven de 60 jaar. Zodra de kwaadaardige cellen doorbreken in de lederhuid kunnen ze gaan uitzaaien. Meestal begint een plaveiselcelcarcinoom als een rozerood knobbeltje, soms met een schilferend korstje erop. Als dit korstje wordt afgestoten, blijft er een oppervlakkig zweertje achter dat niet geneest. Het plaveiselcelcarcinoom is kwaadaardiger dan het basaalcelcarcinoom. Maar als de behandeling vroegtijdig plaatsvindt – door wegsnijding of bij moeilijk te opereren plekken via radiotherapie – dan zijn de vooruitzichten eveneens gunstig.

Melanoom


Melanomen hebben hun oorsprong in de pigmentvormende cellen van de huid. Deze vorm van huidkanker is betrekkelijk zeldzaam, maar komt de laatste jaren steeds meer voor; het meest bij mensen tussen de 30 en 60 jaar. 

Melanomen zijn vaak donkergekleurde zwartpaarse vlekken of bolletjes die spontaan kunnen gaan bloeden en snel groeien. Hoe dikker het melanoom, des te slechter is de prognose. Je moet er dus op tijd bij zijn. Dat lukt niet altijd als het melanoom zich bevindt op moeilijk te herkennen of verborgen plekken. 

Ook bij het melanoom bestaat de behandeling uit het wegsnijden ervan. Bij dikkere melanomen besluit de dermatoloog soms de ‘schildwachtklier’ te onderzoeken om te zien of er uitzaaiingen zijn. 

Gevaarlijke voorstadia


Er zijn twee belangrijke voorstadia van plaveiselcelcarcinoom: actinische keratose en de ziekte van Bowen. Actinische keratose manifesteert zich als een hoornig plekje dat een beetje op een wrat of eczeemplekje lijkt. Het bevindt zich in een klein gedeelte van de opperhuid en is een indicator voor zonneschade. De huid voelt wat rasperig aan en ziet er wat rood en ruw uit. Soms ontstaat er een klein wondje. Bij de ziekte van Bowen zijn er uitgebreidere plekken met chronische ontstekingskenmerken (roodheid, schilfering en soms jeuk) aanwezig. 

Janssens: “Actinische keratose komt ontzettend veel voor. We zien het bij bijna elke persoon met een lichte huidtint boven de zeventig jaar die de dermatoloog bezoekt. Deze vorm is goed te behandelen, maar keert altijd weer terug. Het is hardnekkig.” 

Worden deze voorstadia niet behandeld, dan kunnen ze ontaarden in een plaveiselcarcinoom.