12 april 2019

Actinitische keratose

Verkleurde, ruwe huidplekjes op plekken waar jarenlang veel zonlicht is gekomen. Eén op de drie mensen boven de vijftig krijgt ermee te maken. Onschuldig zijn ze niet: ‘AK’ geeft een verhoogde kans op huidkanker.

Actinische keratose - oftewel verhoorning (keratose) door de zon (actinisch) - is een van de negatieve gevolgen van blootstelling aan uv-stralen. Het is een langetermijneffect dat pas na jaren ontstaat. Geen wonder dus dat AK meer voorkomt bij ouderen. Maar tegenwoordig wordt de aandoening ook al bij jongere mensen gezien, mogelijk doordat jonge mensen tegenwoordig vaker op vakantie gaan en ook vaker naar zonnige bestemmingen.

Niet onschuldig

Actinische keratose kan uitgroeien tot huidkanker, met name tot plaveiselcelcarcinoom. Dat gebeurt niet met elk plekje, maar hoe meer plekjes, des te groter wordt de kans op dit carcinoom. Vooral als een AK-plek snel groeit of groter is dan 1 cm, of als er sprake is van roodheid, irritatie en/of zwelling, kan dat wijzen op een zich ontwikkelend plaveiselcelcarcinoom. Bij deze kenmerken is het dus extra belangrijk om de huid door een arts te laten controleren en om de huid goed tegen verdere uv-beschadiging te beschermen.

Actinische keratose ontstaat door een beschadiging in het DNA van de basale huidcellen, die al jaren eerder ontstaan kan zijn. Die beschadiging blijft. Dus ook al worden de plekjes met succes behandeld, er kunnen steeds weer plekjes ontstaan die kunnen ontaarden in huidkanker.

Hoe ziet AK eruit?

In het begin voelen AK-plekjes door de verhoorning wat ruw en schilferig aan. Later gaan ze ook verkleuren naar roze, rood of bruin, of juist wittig door de schilfering. De grootte varieert van enkele millimeters tot enkele centimeters, en de grotere plekjes geven meer risico op huidkanker. Ook kunnen ze jeuken of pijnlijk worden - ook dat is een teken van meer activiteit.

Behandelen

Niet elk actinisch-keratotisch plekje zal ontaarden in huidkanker, maar sommige wel. Om dat te voorkomen, moet actinische keratose worden behandeld. Daarvoor zijn verschillende methoden. Welke methode wordt gebruikt, is onder andere afhankelijk van het aantal plekjes, de plaats ervan, van patiëntfactoren zoals therapietrouw en van de ervaring van de betreffende arts of kliniek. Bij lage verwachte therapietrouw wordt eerder gekozen voor een poliklinische behandeling - bijvoorbeeld cryotherapie, chemische peeling, laser of fotodynamische therapie of voor een medicijn met betere verdraagbaarheid.

Welke behandeling ook wordt gegeven, de patiënt moet elke drie tot twaalf maanden worden teruggezien om de huid te laten controleren.

Nazorg

AK moet behandeld worden, maar door de behandeling wordt de huid vaak geïrriteerd of beschadigd. Nabehandeling met een verzorgende zalf of crème is dan aan te raden.

Als de plekjes zijn verwijderd en de huid is hersteld, is de zorg echter niet voorbij. Patiënten met AK moeten de huid hun verdere leven regelmatig (laten) controleren op verdachte plekjes en extra opletten met de zon. Met name de plaatsen waar AK is weggehaald, moeten goed in de gaten worden gehouden.


Lees het volledige artikel, inclusief meer informatie over de behandelmethoden, in UA2-2019

UA is uitsluitend voor apotheekmedewerkers en is niet bedoeld voor consumenten